مهندس محمد رضا ابراهیمیان 09126855163

تحقیق و توسعه و تولید سفارشی و اختصاصی انواع مرکب های چاپ، رنگ و کوتینگ بنا بر نیاز مشتری
 
کتاب آموزش و اجرای 5 اس در محیط کار تالیف مهندس محمد رضا ابراهیمیان
ساعت ٩:٠۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/۸/۱۱  

به نام خدا

با توجه به تماس های مکرر دوستان کتاب" آموزش و اجرای ۵ اس در محیط کار "که تالیف اینجانب می باشد بطور رایگان در دسترس علاقمندان قرار می گیرد. امید است مفید باشد.             موفق باشید.

 

آموزش و اجرایS 5 در محیط کار

 

پاکیزگی، آراستگی

کار آیی، بهره وری، خلاقیت

آرامش، راحتی                                                                       

                                            تألیف: مهندس ابراهیمیان

  

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

آموزش و اجرای 5S در محیط کار

 

 

تألیف: مهندس محمد رضا ابراهیمیان

 

 

 

 

نام کتاب:آموزش و اجرای 5S در محیط کار

نام نویسنده: مهندس محمد رضا ابراهیمیان

همراه: 09126855163

ایمیل: mrebra@chmail.ir

وبلاگ: www.ebra.persianblog.com

ناشر: مهندس محمد رضا ابراهیمیان

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                        صفحه

 

مقدمه

بخش اول- شناخت 5S

5S چیست؟

چه وقت 5S بکار می آید؟

چرا 5S زود پذیرفته می شود؟

فراید و نتایج اجراء 5S چیست؟

بخش دوم- پنج گام اجرای

گام اول- دور ریزی

الف) تعیین گسترة عملیات

ب) آموزش افراد

ج) شناسایی و جداسازی اقلام ضروری و غیر ضروری

د) دور ریختن اقلام غیر ضروری

ه) جلوگیری از انباشت غیر ضروری ها

گام دوم- چیدمان

الف) تحلیل وضع موجود

ب) دوری و نزدیکی اقلام به محل استفاده

ج) حذف زمان جستجو

د) زیبایی

ه) چیدمان اقلام بزرگ

و) بهینه سازی مکان و فضا

ز) مشورت با افراد

ح) نامگذاری و منشاءگذاری

گام سوم- پاکیزه سازی

الف) تعیین اقلام نیازمند پاکیزگی

ب) اولویت بندی

ج) تعریف حد پاکیزگی

د) تهیة برنامة زمانبندی شده

ه) عملیات تمیزکاری

و) رفع نواقص گام اول و دوم

گام چهارم- پاکیزه نگهداری

الف) نصب نام و جای اقلام

ب) خط کشی و علامت گذاری با رنگ

ج) نصب تابلوهای ایمنی

د) نصب دستورالعمل

ه) تعیین مسئول

و) پاداش دهی

ز) حذف علل آلودگی

گام پنجم- فرهنگ سازی

الف) آموزش

ب) تمرین عملی

ج) ملکة ذهن شدن

و) مشارکت

ه) کنترل

پایان

 

 

 

 

مقدمه:

 5S برگرفته از حروف اول پنج کلمة ژاپنی می باشد. که با اجرای آن می توان محیط کار را به یک محیط پاکیزه و زیبا تبدیل کرد. به گونه ای که افراد با آرامش و راحتی و با رغبت در آن مشعول کار باشند.

کتابها و مقاله های زیادی در این باره منتشر شده است که عموماً برای متخصصین و اهل فن قابل استفاده است. چون در فرهنگ مردم کشور ایران،5S  به شکل خانه تکانی اول عید وجود دارد. لذا بهتر دیده شد،5S به زبان ساده و مطابق فرهنگ ما و قابل فهم برای عموم به نگارش در آید، تا با ارائة روش های ساده و عملی،همگان بتوانند در محل کار خود آنرا اجرا کنند و خانه تکانی صنعتی انجام دهند. و موجبات پیشرفتشان را فراهم سازند. امید است این خدمت کوچک مورد رضای خداوند متعال قرار گیرد

                                                                                                                      انشاءا...

                                                                                                                محمدرضا ابراهیمیان

                                                                                                                                           اسفند ماه 84

 

 

 

 

 

 

بخش اول- شناخت5S

 

5S چیست؟

برگرفته از حروف اول پنج کلمة ژاپنیseiri (دور ریزی)،seiton (چیدمان)، seiso(پاکیزه سازی)،seiketsu (پاکیزه نگهداری)،shitsuke(فرهنگ سازی) می باشد. و شامل یکسری اصول و فعالیت ها و گام هایی است که در قالب یک نظام فرهنگی بر ایجاد یک محیط کار سامان یافته، پاکیزه، دلپذیر، خلاق و حفظ آن تأکید دارد.

چه وقت5S بکار می آید؟

 5S بر اساس نظم و پاکیزگی و پرهیز از در هم ریختگی و کثیفی بنا شده است. لذا هر گاه محیط کار خیلی شلوغ است و جابجایی اقلام به مسافت طولانی نیاز دارد. و برای یافتن هر چیزی زمان زیادی صرف جستجو می شود. و افراد زحمت بیهوده میکشند5S می تواند به شما کمک کند. و کار تلاش اضافه و بی نتیجه را حذف کند و جای آن آسایش و راحتی بیاورد.

هر گاه سقف ها، دیوارها، پنجره ها، چراغها،اتاق ها، ماشین آلات، ابزارها، کمدها و... کثیف هستند و آلودگی و سیاهی از درو دیوار می بارد و روحیة افراد را بضعیف می کرد، 5S  می تواند کثیفی را از بین ببرد ویک محیط تمیز، زیبا را و کارآمد را به شما تحویل می دهد.

 

5S زود پذیرفته می شود؟

مفاهیم5S ساده بودو با اجرای آن به سرعت محیط پاکیزه و دلپذیری بوجود می آید. که افراد از آن لذت می برند و نتایج کار را خیلی زود مشاهده می کنند. چون انسانها فطرتاً تمیزی را دوست دارند، لذا به آسانی5S را می پذیرندو بکار می بندند.

اجرای5S مستقل از اندازه و نوع کار است، یعنی می توان آنرا در یک واحد عظیم پترو شیمی، پالایشگاه نفت، کارخانه، سازمان، اداره، شرکت، تعمیرگاه، فروشگاه، مغازه، دفترکار، منزل و یا هر جایی که شما بخواهید، بکار برد

اجرای5S نیاز به سرمایه گذاری نسبتاً اندکی دارد و براحتی می توان آنرا شروع کرد که این امر خود باعث پذیرش سریع افراد مدیران می شود.

فواید و نتایج اجرای5S چیست؟

اگر در محیط کار، 5S بطور کامل و مناسب اجرا شود، دارای برکات و فواید زیادی است که عبارت است از:

- محیط کار خلوت و باز می شود و فکر افراد راحت و آزاد می شود و خلاقیت رشد می کند

- بدلیل تمیزی و آراستگی افراد به محیط کار خود افتخار می کنند و روحیه ها در آن بالا می رود و انگیزه ها بیشتر می شود.

- بدلیل راحت شدن کارها، کیفیت کار بالا می رود و کارها با سرعت بیشتری انجام شده و تحویل دقیق می شود و لذا مشتری ها و بازار بیشتری بدست می آید.

 

بخش دوم- پنج گام اجرای5S

گام اول- دور ریزی

در محیط کار، چون افراد سرگرم کار هستند، با گذشت زمان رفته رفته محیط کار شلوغع می شود و افلام زیادی در آن انباشته می شود. در نتیجه، تمیز کردن، چیدن و مرتب کردن آنها نیز مشکل ترو وقت گیرتر می شود. و هر روز بر بی نظمی و کثیفی محل کار اضافه می شود. و این امر همچون باتلاقی تمام افراد را در خود فرو می برد. و انگیزه ها و روحیه ها را کاهش می دهد و وضع را بدتر می کند در این شرایط اولین و مفیدترین کار، دور ریختن اقلام غیرضروری و خلوت سازی است. مراحل برداشتن این گام ذیلاً آورده شده است.

الف) تعیین گسترة عملیات

با توجه به نوع فعالیت، محیط کار می تواند خیلی بزرگ و پیچیده، متوسط و یا کوچک باشد. لذا ابتدا باید بخش کوچکی از محیط کار انتخاب شود. و حتی بهتر است اول از دفتر کار، میز کار یا ابزارو وسایل خودتان شروع کنید. چون بدلیل آشنایی کامل با آن بخش، شریع تر  و راحت ترمی توانید 5S را در آن جا اجرا کنید. پس آن نقطه را الگویی برای دیگر قسمت ها قرار دهید بدست آمده در این بخش را در دیگر مکان ها بکار برید:
بنابراین ابتدا، محدوده و گستر، مناسب را کاملاً مشخص کنید و تمام فکرو انرژی اتان را در آن بخش متمرکز کنید.

  ب) آموزش افراد

پس از انتخاب گسترة عملیات؛ ابتدا این کتاب را چند بار بخوانید تا مفاهیم آنرا بخوبی درک کنید. پس برای اشخاصی که در آن محدوده کار می کنند یک جلسه آموزشی تشکیل دهیدو اصول، را برای آنها توضیح دهید. تا همگی، با روش کار آشنا شوند. و نقطه ابهامی برای آنها باقی نماند. با آغاز کار اینسان با ذهن باز آماده همکاری با شما شوند و پیشنهادهای سازنده ای به شما ارائه دهند.

ج) شناسایی و جدا سازی اقلام ضروری و غیر ضروری

پس از آموزش، سما می توانید با همگاری افراد یا مسئول قسمت انتخاب شده تمام گوشه و کنارها، کمدها، قفسه ها و نقاط را دقیق بگردید و تمام وسایل موجود در محل را از نزدیک ببینید و در صورت نیاز لیستی از آنها تهیه کنید. سپس با مشورت با ایشان، اقلامی که برای انجام کارشان مورد نیاز و ضروری است را مشخص کنید و در محیط کار باقی بگذارید. و اقلای که متعلق به دیگران یا قسمت های دیگر است یا غیر ضروری هستند. را مشخص کنید و در یک مکان آنها را جمع آوری کنید ویا در صورت نیاز بر چسب گذاریو علامتگذاری کنید.

د) دور ریختن اقلام غیر ضروری

در این مرحله، اصل بر رهاسازی از غیرضروری هاست. زیرا زیان نگاهداشت آنها به مراتب بیشتر از فواید احنمالی شان می باشد. نمونه هایی از اقلام غیر ضروری عبارتند از، مواد خارج از رده، مواد تاریخ مصرف گذشته، لوازم شکسته و فرسوده، وسایلی که سالی یک بار هم استفاده نمی شود ودر اینجا با مشورت افراد یا مدیریت باید تصمیم قاطعی برای اقلام غیر ضروری و متعلق به دیگران اتخاذ شود. و اقلامی که مطلقاً غیر ضروری هستندو  استفاده نمی شوند را بلافاصله دور بریزید و خود را  از شر آنها خلاص کنید. و مواردی که متعلق به دیگران یا قسمت های دیگر است را به خودشان بدهید. تا در مورد نگهداری یا دور ریختن آن تصمیم بگیرند و یا زمانی که نوبت اجرای 5S به آن قسمت رسید در مورد آنها تصمیم گیری شود. با طی این مرحله، تمام افراد، بلافاصله مشاهده می کنند که چقدر محیط کارشان خلوت شده است و احساس آرامش بیشتری می کنند.

ه) جلوگیری از انباشت غیر ضروری ها

پس از اینکه، افراد با تلاش توانستند ار شر اقلام غیر ضروری راحت شدند، باید از این به بعد مراقب باشند که از ورود و انباشت اقلام غیر ضروری در محیط کارشان جلو گیری کنندو بطور اتوماتیک هر گاه چیزی دیگر مورد استفاده واقع نشده و یا اضافی بود، با هماهنگی های لازمه آنرا از محیط کار خارج کنند و یا دور بریزند و همیشه فقط اقلام ضروری و مورد نیاز را در محل جائی بگذارند و فضای خلوت ایجاد شده را حفظ کنند و از آن لذت ببرند.

 

 

 

 

گام دوم- چیدمان

پس از خارج کردن تمام اقلام غیرضروری از بخش تعیین شده، نوبت به چیدن اقلام ضروری باقی مانده به گونه ای کار آمد می رسد. جوهرة چیدمان این است که  برای هر چیز جایی و هر چیز سر جای خودش یعنی باید برای هر یک اقلام ضروری، یک جای مناسب و مشخص طراحی شده و در نظر گرفته شود و محل آن نیز کاملاً مشخص باشد. به گونه ای که حتی یکی از لقلام ضروری بدون جای معین باقی نماند و تمام افراد بدانند پس از استفاده، هر چیز را باید کجا قرار دهند. هنگام چیدمان باید نکات ذیل را مد نظر قرار دهید تا به بهترین نتیجه برسید.

الف) تحلیل وضع موجود

ابتدا باید با بررسی و تفکر و با پرس و جو از افراد، دقیقاً علل چیدمان موجود در محیط کار را پیدا کنید. . متوجه شوید که آیا برای این نوع چیدمان دلیل ویژه و قابل قبولی دارند یا خیر.

این کار به شما کمک می کند که دلایل و محدودیت های چیدمان موجود را بخوبی درک کنید و با جزئیات کار آشنا شوید. و هنگام طراحی چیدمان جدید، نکات مهم آنرا در نظر داشته باشید و از هر گونه دوباره کاری و اتلاف وقت جلوگیری بعمل آورید.

ب) دوری و نزدیکی اقلام به محل استفاده

یکی از موارد اتلاف وقت در محیط کار، رفت و آمد و جابجایی بیهوده می باشد. که موجب خستگی افراد می شودو زحمتی است که هدر می رود و هیچ سودی عایدی هیچکس نمی شود.

برای کاهش و حذف این جابجایی، هنگام چیدمان باید دقت کنید که هر چه نیاز به استفاده از اقلام بیشتر باشد. باید به محل استفاده نزدیکتر باشد و هر چه نیاز کمتر است باید از محل استفاده دورتر قرار گیرد.

   

 

ج) حذف زمان جستجو

یکی دیگر از موارد اتلاف وقت در محیط کار، زمان جستجو برای یافتن اقلام مورد نیاز است. یعنی افراد برای یافتن ابزار یا شیء مورد نیازشان باید به این سو و آن سو بروند و تمام قفسه ها و کمدها و کشوها را بررسی کنند تا بالاخره بعد از چند دقیقه و گاهاً چند ساعت آنرا بیابند.

شما در چیدمان باید به گونه ای عمل کنید که این زمان جستجو حذف شود و کلیة اقلام ضروری، کاملاً آشکار و نمایان باشند و در صورت امکان پوشش ها و درهای کمدها و قفسه ها برداشته شود. وهمه چیز همانند یک ویترین سوپر مارکت مشخص و آشکار باشد. و هر که اراده کرد به سرعت، با اندک نگاهی موارد مورد نیاز خودش را پیدا کند و پس از استفاده به راحتی سر جایش برگرداند.

د) زیبایی

هنگام چیدمان علاوه بر سهولت دسترسی و حذف زمان جستجو زیتایی را در نظر بگیرید تا محیط کار شیک و قشنگ شود و دلپذیری آن باعث افزایش روحیه افراد شود.

ه) چیدمان اقلام بزرگ

هنگام چیدمان، ابتدا کارتان را از اقلام درشت و از دورترین محل ها آغاز کنید، چون معمولاً کم مصرف ترین ها آنجا قرار می گیرند. وقتی که اقلام بزرگ و دورتر، مرتب و منظم شدند و جای مناسب خود را پیدا کردند. آنگاه شما راحت تر می توانید جای مناسب اقلام پر مصرف را در نزدیک محل استفاده تعیین کنید، و بدین ترتیب کار را سریعترانجام دهید.

و) بهینه سازی مکان و فضا

گاهی یک محیط کار، فضای بزرگی دارد و مضیقه ای از نظر جا وجود ندارد و بدون زحمت می توان اقلام مورد نیاز را در آن چید. ولی گاهی محیط کار کوچک است و شما باید دقت و وسواس بیشتری هنگام چیدمان به خرج دهید و از  خود ابتکار نشان دهید تا حداکثر استفاده را از مکان بعمل آورید. تکات ذیل می تواند کمک برای ایده های اولیة شما باشد.

- مکان را برای انبار و ذخیره سازی اقلام اختصاصی در نظر بگیرید.

- مکان را برای انبار و ذخیره سازی اقلام مشترک در نظر بگیرید.

- ظروف کوچکی برای ساماندهی اقلام کوچک مد نظر قرار دهید.

- اگر نیاز است بجای اینکه قفسه ها را روی زمین بگذارید که دست و پا گیر باشد، روی دیوارها نصب کنید.

- از صندلی های جمع و جور یا تاشو استفاده کنید.

- اقلام مشابه را با یکدیگر در یک مکان مشخص نگهداری کنید.

- اصلاحات لازمه برای تغییر شکل اقلام یا مکان آنها، مانند کوتاه کردن میز، ... انجام دهید.

ز) مشورت با افراد

هنگام چیدمان، با افراد بخش انتخاب شده مشورت کنید و نظرات و پیشنهادات آنها را در نظر بگیرید و دلایل و هدفتان را از تغییر چیدمان برای آنها باز گو کنید.

مشورت، به همکاری و ارائه پیشنهادات مفید و سازنده از سوی افراد کمک شایانی می کند. وگرنه ممکن است شما به یک چسدمان برسید که افراد در آن راحت نیستند و آنرا نمی پذیرند و با آن به مبارزه بر می خیزند. و عملاً تمام زحمات و تلاش شما ازبین می رود و رائه کار   مختل می شود.

ح) نامگذاری و نشانه گذاری

پس از بررسی ها، مشورت ها، جابجا کردن ها، طراحی ه و .... در نهایت به یک چیدمان مناسبی می رسید که از نظرزمان و مکان و تمام موارد بهینه سازی شده است. پس از تصویب نهایی چیدمان جدید، در صورت نیاز اصلاحات و تغییرات لازمه را انجام دهید و در پایان برای اقلام و مکان نگهداری آنها ساده ای انتخاب کنید وبه طور موقت روی آنها برچسب گذاری و نشانه گذاری کنید. تا در صورت نیاز بعداً این نام ها- علامت ها را روی تابلوهای مناسب نوشته و نصب کنید تا دائمی شود.

گام سوم- پاکیزه سازی

پس از چیدمان مناسب اقلام ضروری، مانند خانه تکانی اول عید باید تمام گوشه و کنارهای محیط کار و تمام اقلام ضروریپاکیزه شوند. تا آنجا که همه چیز از تمیزی برق بزند و هیچ چیزی و هیچ جایی کثیف باقی نماند. برای برداشتن این گام مراحل زیر را باید طی کنید:

الف) تعیین اقلام نیازمند پاکیزگی:

با توجه به کوچکی یا بزرگی محیط کار، ممکن است مواردی که باید تمیز شوند کم یا زیاد باشند. لذا ابتدا با جستجو و بررسی محیط کار، مکان ها و اقلامی که نیاز به پاکیزگی دارند را مشخص کنید.

ب) الویت بندی

پس از تعیین اقلام، با توجه به میزان کثیفی و امکانات و شرایط و مشورت با افراد، مواردی که نیاز به نظافت دارند را اولویت بندی کنید و ترتیب کار رامشخص کنید.

ج)تعریف حد پاکیزگی

با توجه به وقت و هزینه و وضعیت اقلام و محیط کار، شما باید حد و استانداری را برای تمیزی در نظر بگیرید که مثلاً تمیزی در حد عالی، خوب یا متوسط باشد. بدیهی است با توجه به حد مشخص شد. زمان و انرژی لازم برای پاکیزگی متفاوت است. برای مثال، تمیزی در حد عالی نیاز به صرف وقت و هزینه بیشتری نسبت به تمیزی در حد متوسط دارد.

د) تهیة برنامة زمانبندی شده

با توجه به اولویت بندی و حد پاکیزگی مشخص شده، باید یک برنامة مدرن و زمانبندی شده برای نظافت تهیه کنید که مدت زمان نظافت هر جزء بخوبی در آن مشخص شده باشد. این برنامه برای هر محیط کاری متفاوت است. مثلاً در یک کارگاه کوچک، نظافت می تواند یکروز، انجام شود ولی در یک کارخانه بزرگ ممکن است چند ماه هم  به طول انجامد لذا با توجه به شرایط و محدودیت ها، این برنامه باید تهیه شود.

ه) عملیات تمیز کاری

ترجیحاً با کمک افراد های مکان و تقسیم کار بین آنها، طبق برنامه زمانبندی شده به نظافت محیط کار و اقلام ضروری بپردازید چون بدلیل زحمتی که برای نظافت کشیده اند، کمتر آنرا کثیف می کنند و محل کار را مانند خانه خود می بینند. عملیات تمیز کاری ممکن است شامل جارو کردن، دستمال کشیدن، شستن، ضد عفونی کردن، با کاردک براشیدن، ساییدن، برس زدن، صیقلی کردن،رنگ آمیزی کردن و... باشد. بهر حال با هر روش ممکن، باید محیط کارو وسایل کاملاً تمیز شود و بدرخشد.

و) رفع نواقص گام اول و دوم

در حین پاکیزه سازی مرتباً نواقص پیش آمده در دو گام اول و دوم مشخص می شود. ممکن است نیاز به دور ریزی برخی اقلام و یا تغییر و اصلاح در جا و مکان احساس شود. در این صورت باید اقدامات لازم برای رفع این نواقص را انجام دهید.

گام چهارم- پاکیزه نگهداری

با برداشتن سه گام قبلی، اکنون محیط کار به یک وضعیت، آراسته، تمیز دلپذیر و آرامش بخش تبدیل شده است. ولی اگر وضع را به همین منوال رها کنید و دست از تلاش بردارید، پس از اندک زمانی، دوباره عقب گرد می کنید و به وضعیت ناسامان، آشفته و کثیف قبلی و حتی بدتر از آن بر می گردید. لذا باید بهر روش ممکن این وضعیت جدید و پاکیزه را حفظ کنید. برای این منظور اقدامات زیر کمک زیادی در حفظ و نگهداری پاکیزگی می کند.

الف) نصب مام و جای اقلام

پس از چیدمان و تمیز کاری باید برای اقلام ضروری و جای آنها نام های ساده و قابل فهمی انتخاب شود. و روی بر چسب، پلاک برنجی، پلاک فلزی، کاغذ، این نام ها نوشته شده و در جای مناسب خودش نصب شود. به گونه ای که هر فردی حتی اگر تازه وارد باشد. به محض ورود، با خواندن این نام ها و جای آنها، بتواند هر چیز را سر جای خودش قرار دهد. و در هر لحظه با یک نگاه همه متوجه شوند که آیا همة اقلام سر جایشان هستند. یا خیر.

با انجام این کار می توانید از آشفتگی و در هم ریختگی جلوگیری کنید و محیط را آراهسته و تمیز نگهدارید.

ب) خط کشی و علامت گذاری با رنگ

با رنگهای مناسب و با خط کشی یا علامت گذاری در کف سالن به دختر اتاق، دیوار راهرو، میزکار... می توانید جای اقلام رسید رفت و آمد را مشخص کنید و از هرج و مرج و برگشت به حالت اول جلوگیری کنید.

ج) نصب تابلوهای ایمنی

در صورت تمایل می توانید تابلوهای ایمنی خطر، احتیاط، مواد خطرناک، مواد سمی و... را در مکان های مناسب نصب کنید و محیط را ایمن تر و چشم نوازتر به نمایش بگذارید.

د) نصب دستورالعمل

می توانید دستورالعمل های لازم و نکات خاص نگهداری و مراقبت، موارد احتیاط، یادآوری ها و... را برای هریک از اقلام تهیه کنید و در صورت امکان نزدیک دستگاهها یا روی دیوار آویزان کنید.

به گونه ای که هر فردی به محض مطالعه آنها بداند باید چکار کند و از سر در گمی در آید و از امکان اشتباه بکارگیری وسایل جلوگیری شده و یا از روش نظافت و تمیزکاری مطلع شود.

ه) تعیین مسئول

بهترین فردی که کاملاً نظام 5S را فهمیده است و بکار برده است و به تمیزی و آراستگی علاقه نشان داده است مورد نظر بعنوان مسئول پاکیزگی و 5S انتخاب کنید و در یک جلسه، برای تمام افراد آن گستره تفهیم کنید که باید همکاری های لازمه را با این فرد بعمل آورند.

و در صورت نیاز حمایتهای لازمه از این شخص بعمل آورید. بدینگونه این فرد سعی می کند، پیوسته، پاکیزگی و چیدمان را با کمک همکارانش در محدودة تعیین شده، حفظ کند.

و) پاداش دهی

جهت تشویق و ترغی افراد، با توجه به کوچکی و بزرگی محیط کار، یک یا چند نفر را بعنوان بهترین پاکیزه دار انتخاب کنید و با یک یا چند نفر را بعنوان بهترین پاکیزه دار انتخاب کنید و با یک لوح تقدیر یا جایزه از وی قدردانی نمایید. تا رقابت سالمی بین بخش 5S مختلف جهت رعایت پاکیزگی و چیدمان ایجاد شود.

ز) حذف علل آلودگی

ممکن است پس از نظافت دیده شود که یک نقطه بطور غیر عادی کثیف شده است به دنبال علت آن بگردید چون ممکن است مواردی همچون نشتی، باز بودن منفذ و .... باعث این آلودگی شده باشد. و تدبیر و روشی برای حذف علت آلودگی بکار برید تا محیط همیشه تمیز و مرتب باقی بماند.

گام پنجم- فرهنگ سازی

در چهار گام قبلی فکر شما بیشتر متمرکز اجسام و اقلام بوده است و محیط کار را به یک نمایشگاه منظم و مرتب و تمیز تبدیل کرده و توجه اتان به انسانها در حد متناسب بودن چیدمان با نحوه کار و فیزیک بدن آنها بوده است.

در گام پنجم، شما به سراغ فکر و اندیشه و باورهای افراد می روید و کاری می کنید که همانند محیط، افکار و دیدگاههای آنها نیز تغییر کند و عادات نادرست قبلی را از بین برده و عادات پسندیده را جایگزین آن کنید و فرهنگ جدیدی را بوجود می آورید. برای  این منظور باید مراحل زیر را طی کنید.

الف) آموزش

با برگذاری جلسات کوتاه یا کلاس های آموزشی، راجع به پاکیزگی و اصول آن برای افراد به طور کامل صحبت کنید و چیدمان و قوانین و مقررات و وضعیت جدید بو جود آمده را کاملاً توضیح دهید تا همة افراد از وظایف و نحوة کار کرد جدید مطلع شوند و نقطه ابهامی در ذهن آنها باقی نماند.

 

ب) تمرین عملی

پس از آموزش افراد باید به تمرین در محیط کار متحول شده بپردازند و نحوة درست انجام کارها را تمرین کنند و به سرعت بتوانند اقلام را پیدا کنند و پس از استفاده سر جای خودش برگردانند. و نظم و ترتیب را بخوبی بفهمند و عمل کنند.

ج) ملکة ذهن شدن

افراد پس از آموزش و تمرین عملی، باید آنقدر این کارها را تکرار کنند تا فرهنگ پاکیزگی جزئی از پاورها و روش روتین زندگی شان شود. تا آنجا که حتی در زندگی مشخص و منزل نیز نظم و ترتیب فردی را رعایت کنند چون کمتر پیش می آید که فردی در محیط کارفرد انسانی کاملاً منضبط باشد ولی در محیط خانه سهل انگار و نامرتب باشد یا بالعکس

افراد باید بگونه ای شوند که اتوماتیک وار، با مشاهدة یک چیز غیر ضروری با هماهنگی آنرا دور بریزند و اقلام ضروری جدید را بنحو مناسب و درهای مناسب بچینند و در روز در حین کار، محیط و اقلام تحت اختیارشان را تمیز کنند. بنحوی که، هر کس از دور نگاه کند، همه چیز را در یک وضعیت مرتب و منظم و تمیز ببیند و از این صحنه به وجد آید.

د) مشارکت

پس از آنکه تک تک افراد فرهنگ پاکیزگی در دل و جان آنها رسوخ کرد و نظافت و انضباط فردی را در محیط کار و زندگی شخصی انسان رعایت کردند. باید در مورد کارگر نیز به آنها آموزش داده شود. و همه متوجه شوند که پاکیزه نگهداشتن محیط کار، یک کار گروهی است و همة افراد باید هم کار کنند، باهم فکر کنند و با هم عمل کنند و با احترام و ادب اشکالات را به یکدیگر تذکر دهند و همه با هم در حفظ دستاوردهایشان بکوشند. نکند قابل توجه این است که هر فرد باید نظم و پاکیزگی محدوده اش را رعایت کند و خود را به الگو تبدیل کند و در صورتیکه احیاناً برخی از افراد نظافت را رعایت نمی کنند، موجب دلسردی وی نشود، بلکه همانطور که آنها به ترویج فرهنگ کثیفی می پردازند، او نیز به ترویج فرهنگ پاکیزگی بپردازد. و حتی لحظه ای دست از این  تلاش برندارد و مطمئن باشد که انسانها فطرتاً پاکیزگی را دوست دارند و بالاخره موفق خواهد شد.

ه) کنترل

علاوه بر آموزش و تمرین و تکرار باید افراد را کنترل کنید و از درک کامل اصول وعمل درست به آنها توسط افراد مطمئن شوید. و در صورت نیاز آموزش ها و تمرین ها را آنقدر تکرار کنید که اصول پاکیزگی جزئی از وجود آنها شود

و اگر لازم است به پاداش دهی و تشویق افراد نمونه بپردازید تا انگیزه انسان بیشتر شود.

پایان

پس از مطالعه دقیق مطالب این کتاب، می توانید آنرا در محیط کار منزل، اتاق، میز کار خودتان و .... اجرا کنید و با طی پنج گام آن تجربة خوبی بدست آورید. سپس این تجربه را در مقیاس بزرگتر اجرا کنید و رفته رفته با جزئیات کار آشنا شوید و در این زمینه متخصص و صاحبنظر شوید.

در صورتی که با علایق و روحیات شما سازگاری داشت، می توانید به عنوان یک شغل در زمینه آموزش، اجرا، مشاوره و یا ممیزی 5S به فعالیت بپردازید و مردم را از آن بهره مند سازید.

در پایان امیدوارم با بکار بردن این اصول در کارو زندگی اتان موفق و مؤید باشید.

               انشا....